Türkçe karşılığı Merkezsizleştirilmiş otonom organizasyondur. Eski Bitcoin destekçisi Mike Hearn’ın, “sürücüsü olmayan bir araç etrafta dolanıp yolcu alıyor.

Bu yolcuyu istediği yere bıraktıktan sonra elde ettiği geliri yakıt almak için kullanıyor. Başta programlanmasının dışında, aracın bu gerçekleştirdiği olayları yapmak için dışarıdan hiçbir yardıma ihtiyacı yok.” şeklinde tarif ettiği düşünce deneyindeki bu araçlar DAO’lardır. Herhangi bir arabulucuya ya da yöneticiye ihtiyaç olmadan işin kendiliğinden sürdürülebilir olmasıdır.

Advertisement

Eğer gelecekte bu uygulama bir düzene sokulur ise şirketler de herhangi bir yönetici durumuna gerek olmadan işlerini sürdürebilir.

DAO, akıllı sözleşmeler tarafından kodlanmış kurallar aracılığıyla yönetilen bir kuruluştur. Bir firmanın ilk olarak yapacağı şeyi, belli kuralları bir şablona oturtmayı amaçlıyor. Şablon, belirli amaçlar için bir fon ayırmak ya da bir kuralın değiştirilme işlemini belirlemek olabilir. Yani normal bir şirketin çalışmasına benzerdir. Normal şirketlerden farklı olarak kurallarının dijital olarak kodlanmasıdır.

Advertisement

DAO’nun program kuralları ve finansal işlem kayıtları bir blok zincir üzerinde tutulmaktadır. İş modelinin birçok örneği vardır. Bu tür ticari organizasyonların kesin hukuki durumu belirsizdir.

DAO henüz deneme aşamasında olmasına ve 2016 yılında yapılan denemelerde beklenen başarı elde edilememesine rağmen, gelecek adına bazı fikirler verdi.

Plan, katılımcıların DAO tokenlerini almaları ve sonrasında hangi projelerin finanse edileceğine oy vermeleri üzerineydi. Hangi projelere yatırım yapılacağını seçmek toplumun aklına dayanıyordu.

DAO’nun organizasyonların yönetim şeklini geliştirmeyi amaçladığı iki yol var:
  • İnternet erişimi olan herkes DAO tokeni biriktirebilir ya da satın alabilir.
  • DAO yaratıcıları, oy çoğunluğu ile seçtikleri herhangi bir kuralı koyabilirler.

Akıllı sözleşmeler birçok görevi uygulamak için programlanabilmektedir. Mesela belirli bir tarihten sonra ya da oy veren kişilerin belirli bir yüzdesi bir projeye yatırım yapmayı onayladığında fon dağıtılabilir. Aynı zamanda bu sistem herhangi bir karar verilmesi gereken her türlü organizasyonda da işe yarayabilmektedir.

DAO; katılımcıların yeni kurallar eklemek, kuralları değiştirmek, bir üyeyi topluluktan çıkarmak için oy kullanabildikleri bir demokrasi olarak görülmektedir.

Güvenlik Durumu

Oy çoğunluğu ile konulan bir kuralın daha sonra bu çoğunluk sağlanmadığında herhangi bir şekilde asla değiştirilememektedir. Bu ne kadar korku yaratsa da kişinin kendi kafasına göre herhangi bir kuralı değiştiremeyecek olması iyi bir şeydir.

En büyük problem ise belli bir DAO kodunun, sistem kurulduktan ve çalışmaya başladıktan sonra, merkezi kodda önemsiz olan hata düzeltmelerinin bile değiştirilmesi zor olacak olmasıdır. DAO’nun düzeltmeleri, tüm fonların taşınması için yeni kod ve anlaşma yazılması gerekir. Kod herkese görünür olmasına rağmen düzeltmesi zordur. Hata tespitini aktifleştirmek için bir moratoryum çağırılmadıkça bilinen güvenlik açıkları sömürüye açık halde bırakılıyor.

DAO’nun başarısız olma sebeplerinden biri de yapılan denemelerde bulunan fonların bir bilgisayar korsanı tarafından kurutulması kapsamında herhangi bir müdahale yapılmamasıdır. Bilgisayar korsanı, teknik olarak kurallara uygun şekilde farklı yol bulup fonları sömürüyordu. Bu yüzden DAO sistemi bir süreliğine geri alınarak durdurulmuştur.

Advertisement


Leave A Reply